ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô Tar─▒mda Alet ve Makine Kullan─▒m─▒
Genel

Tar─▒mda Alet ve Makine Kullan─▒m─▒

Rate this post

Geli┼čmi┼č ├╝lkelerdeki zengin tar─▒m sekt├Ârlerinin durumu, d├╝nyada kol g├╝c├╝yle yap─▒lan tar─▒─▒m─▒n varl─▒─č─▒n─▒ h├ól├ó s├╝rd├╝rd├╝─č├╝n├╝ ve ├Ânemini korudu─čunu unutturmamal─▒d─▒r. Mesela balta, pala, dikim kaz─▒─č─▒ ve ├žapa, ├ť├ž├╝nc├╝ D├╝nyaÔÇÖda milyonlarca ki┼či taraf─▒ndan bug├╝n de uygulanan topra─č─▒ yakarak tar─▒ma haz─▒rlama y├Ântemlerine, kusursuz uyum sa─člam─▒┼č bir alet park─▒ olu┼čturur. Bu y├╝zden geli┼čmekte olan ├╝lkelerde makinele┼čmeye bir anda ge├žmek m├╝mk├╝n de─čildir.├çeki hayvanlar─▒n─▒n yerini alan makineler eme─čin verimlili─činde bir art─▒┼č sa─člasa ve k├Âyl├╝lerin ├žektikleri zahmeti hafifletse de, bunlar─▒n ancak yo─čun tar─▒m sistemleriyle bir arada d├╝┼č├╝n├╝lmesi gereklidir. S├Âz konusu tar─▒m sistemlerinde y├╝ksek rand─▒man─▒n ve toprak verimlili─činin, hayvan g├╝brelerinin katk─▒s─▒ ve yem bitkilerinin ekilmesiyle de desteklenmesi zorunludur. Motorlu ara├ž kullan─▒m─▒ysa ancak, verimlili─či ayn─▒ d├╝zeyde tutma ve ekilen bitkileri koruma tekniklerine tam anlam─▒yla h├ókim olma ve sosyoekonomik zorluklar─▒ (finansman, kullan─▒c─▒lar─▒n ve tamircilerin e─čitimi) a┼čma ko┼čuluyla m├╝mk├╝nd├╝r.

Tarih, birbirini izleyen bu tar─▒msal alet ve donan─▒m varl─▒─č─▒n─▒n, Bat─▒ Avrupa ve Akdeniz’de yayg─▒nla┼čabilmesi i├žin, ├žok uzun bir zaman ge├žmesi gerekti─čini g├Âsterir. Mesela her elli y─▒lda bir ayn─▒ araziye geri d├Ân├╝lmesini gerektiren, kol g├╝c├╝ne dayal─▒, ormanlar─▒ yakarak tar─▒ma haz─▒rlama y├Ântemleri on binlerce y─▒l kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. 20. yy’─▒n sonunda AfrikaÔÇÖda h├ól├ó kullan─▒lmakta olan sistem de bu y├Ântemlerle benzerlik g├Âsterir. Daha sonra hayvanc─▒l─▒─č─▒n ve hayvan kullan─▒m─▒n─▒n geli┼čmesi,├Ânce kara saban ve d├Âven, sonra pulluk, daha yak─▒n zamanlarda da orak ve t─▒rpan ile ba┼čka sistemleri devreye sokmu┼čtur. Bu sistemler, topra─č─▒ nadasa b─▒rakmayla hayvanc─▒l─▒─č─▒n birlikte y├╝r├╝t├╝ld├╝─č├╝ tah─▒l tar─▒m─▒ sistemleridir. Hayvanlar─▒n├žekti─či geli┼čmi┼č makinelerin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒19. yyÔÇÖa kadar fazla bir ┼čey de─či┼čmemi┼čtir. Motorlu ara├ž ve makinelerin, sanayile┼čmi┼č ├╝lkelerde bile ancak ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra yayg─▒nla┼čmas─▒ dikkate de─čer bir olayd─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde,─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ ertesi ancak kara sabandan pullu─ča ge├ži┼č s├╝resi ya┼čanm─▒┼č ve etkili boyutta alet kullan─▒m─▒ ve makinele┼čme son 40 y─▒lda belli bir noktaya ula┼čabilmi┼čtir.

Geleneksel tar─▒mda kullan─▒lan el aletleri

D├ťNYADA ├ç─░FT├ç─░LER─░N├çO─×UNLU─×U H├éL├é, ├ťRET─░M S─░STEMLER─░NE KUSURSUZ B─░R B─░├ç─░MDE UYUM SA─×LAMI┼× OLAN EL ALETLER─░ KULLANIYOR.

D├╝nyadaki k├Âyl├╝lerin d├Ârtte ├╝├ž├╝ topra─č─▒ h├ól├ó kol kuvvetiyle ve ├žeki hayvanlar─▒n─▒n yard─▒m─▒yla i┼člemektedir. Aletleri balta, pala, kazma, k├╝rek ve ├žapadan olu┼čur. Bu aletler, Afrika ve G├╝neydo─ču AsyaÔÇÖdaki milyonlarca ├žift├žinin h├ól├ó uygulad─▒─č─▒ a─ča├ž ve orman yakarak topra─č─▒ tar─▒ma haz─▒rlama y├Ântemlerine elveri┼člidir. Sistem istikrarl─▒d─▒r ve toprak uzun s├╝re dinlenmeye b─▒rak─▒ld─▒─č─▒ndan ├ževreyi bozucu etkisi yoktur. Ama b├╝y├╝k bir n├╝fus art─▒┼č─▒ veya b├╝y├╝k bir teknoloji aktar─▒m─▒ oldu─čunda ve ekim yapmak├╝zere ayn─▒ arazilere gerid├Ân├╝┼č h─▒z kazand─▒─č─▒nda verim d├╝zeyi d├╝┼čmekte, erozyon tehlikesi do─čmakta, besin kaynaklar─▒ azalmakta, sistem kendi kendini y─▒k─▒ma u─čratmaktad─▒r.

Yery├╝z├╝n├╝n baz─▒ b├Âlgelerinde tar─▒m aletleri evriminin neden bu kadar yava┼č oldu─čunu a├ž─▒klayan bir├žok neden vard─▒r: bunlar─▒n aras─▒nda iklim ko┼čullar─▒, ├ževre (tropikal ormanlar), toplumsal yap─▒lar, bar─▒nma ko┼čullar─▒, demografi, k├Âyl├╝lerin yoksullu─ču say─▒labilir. Elbette bunlara, s├Âz konusu ekonomilerin yayg─▒n ├Âzelli─či olan, genelle┼čmi┼č bir az geli┼čmi┼čli─či de eklemek gerekir. Bununla birlikte, geleneksel ara├žlar─▒n yerel ko┼čullara dikkate de─čer bir uyum sa─člad─▒─č─▒ belirtilmelidir

Mesela Bat─▒ AfrikaÔÇÖda kullan─▒lan aletlerden dik sapl─▒ bir ├žapa olan daba ├žok i┼člevli bir alettir; dabadan t├╝remi┼č olan hobi├želtik tarlalar─▒na ├Âzg├╝d├╝r; yerf─▒st─▒─č─▒ Edelerinin haz─▒rlanmas─▒na yarar; kayendu ise m├╝kemmel bir beldir.

Bel, de─či┼čik tipleri etnologlar taraf─▒ndan ayr─▒nt─▒lar─▒yla┬áincelenmi┼č, topra─ča itilerek veya ├╝zerine abanarak dikey veya yatay olarak sokulan bir alettir. Benzer bi├žimde, tar─▒msal aletlerden bak─▒m aletlerine ve d├Âven donan─▒mlar─▒na kadar b├╝t├╝n tar─▒m d├╝zenekleri, farkl─▒ b├Âlgeler ve teknikler temelinde incelenmi┼čtir. Aletlerin m├╝kemmelli─či zaman zaman insan─▒ ┼ča┼čk─▒nl─▒─ča u─čratacak ├Âl├ž├╝dedir: yerel ├ževre ko┼čullar─▒na eksiksiz bir uyum sa─člam─▒┼č olan bu aletler,├ževreye ve k├Âyl├╝lerin k├╝lt├╝r├╝ne zarar vermekten de uzakt─▒r. Bu alet sistemlerinin tam olarak anla┼č─▒lmas─▒n─▒n, kalk─▒nmadan sorumlu g├Ârevlilerindaha yararl─▒ tekliflerde bulunmalar─▒n─▒ sa─člayaca─č─▒ umulmaktad─▒r.

Yorum Yaz