ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô Ada Tav┼čan─▒ : Ada Tav┼čanlar─▒ ve Ger├žek Tav┼čanlar
Tav┼čanlar

Ada Tav┼čanlar─▒ ve Ger├žek Tav┼čanlar

5/5 - (2 votes)
Tav┼čangilleri uzun kulaklar─▒ndan, k─▒sa kuyruklar─▒ndan, gayet uzun arka bacak ve ayaklar─▒ndan, kal─▒n ve yumu┼čak k├╝rklerinden tan─▒yoruz. Fakat bu cinsin iki t├╝r├╝n├╝ birbirinden nas─▒l ay─▒rt edebiliriz? Tasnif i├žin kulland─▒─č─▒m─▒z ada ve ger├žek tav┼čan terimleri ├Âzellikle yeterli de─čildir. Burada ger├žek tav┼čan diye adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z tav┼čanlar, AvrupaÔÇÖda ya┼čayan, yeralt─▒nda m├╝┼čterek illerde bar─▒nan ve yavrular─▒n─▒ ├ž─▒plak, k├Âr ve aciz olarak d├╝nyaya getirenlerdir. Ada tav┼čan─▒ yavrular─▒n─▒n do─ču┼čta g├Âzleri a├ž─▒kt─▒r, v├╝cutlar─▒ yumu┼čak bir k├╝rkle kapl─▒d─▒r ve do─čar do─čmaz hareket ederler. Bunlar, yery├╝z├╝ndeki yuvalarda d├╝nyaya g├Âzlerini a├žarlar. B├╝y├╝d├╝kten sonra da yer alt─▒na girmezler. Ada tav┼čan─▒ ve ger├žek tav┼čanlar aras─▒ndaki ba┼čl─▒ca farklardan biri de budur. Bir de ger├žek tav┼čanlardan daha iridirler.
Fakat dedi─čimiz gibi bu tasnif her ┼čeye ra─čmen hatal─▒d─▒r. Mesela AmerikaÔÇÖn─▒n pamuk kuyruk gibi her iki t├╝r├╝n d─▒┼č─▒nda kalan tav┼čanlar vard─▒.
Yavrular─▒n─▒ g├Âr├╝r olarak ve yery├╝z├╝nde d├╝nyaya getiren tav┼čanlar─▒n ba┼č ve v├╝cut uzunlu─ču 65 santimeyi bulur. Kulaklar─▒ da ├žok iridir. Kulak uzunluklar─▒ bazen 17-18 santimi ge├žer. Bu hayvanlar─▒n kuyruklar─▒ da nispeten uzun say─▒l─▒r; fakat k├╝rk├╝n├╝n i├žinde hemen hemen kaybolmu┼č vaziyettedir. Son derece uzun art ayaklar─▒, i├žlerinde en s├╝ratlilerinin saatte 70 72 km h─▒zla yol almalar─▒na imkan verir. Bu tip tav┼čanlar─▒n yurdu Avrupa Asya Afrika ve Kuzey Amerikad─▒r.

Ada Tav┼čan─▒ izleri nas─▒l tan─▒n─▒r?

Tav┼čan izlerinin ba┼čka hayvanlar─▒nki ile kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒na imkan yoktur. Tav┼čan ister a─č─▒r, ister tam h─▒zla yol als─▒n, hi├žbir zaman y├╝r├╝mez, z─▒playa z─▒playa ilerler. B─▒rakt─▒─č─▒ izler de hep ayn─▒d─▒r: ├Ân├╝nde yan yana iki geni┼č iz, bunlar─▒n arkas─▒nda da ortaya d├╝┼čen daha ufak iki iz.

Tav┼čanlar ├žok eski bir soydan gelirler

30 milyon y─▒ll─▒k bir ┼čeceresi bulunan yabani tav┼čanlar d├╝nya y├╝z├╝ndeki b├╝t├╝n geni┼č karalara yay─▒lm─▒┼člard─▒r. Sadece G├╝ney AmerikaÔÇÖn─▒n g├╝ney k─▒s─▒mlar─▒nda kalmam─▒┼č olmalar─▒ hayret vericidir. Hepsi ot├žuldurlar. Karalarda ya┼čarlar, i├žlerinden baz─▒s─▒ yer alt─▒ndaki inlerde bar─▒n─▒r. Tav┼čanlar─▒n ├Âm├╝r s├╝resi, hayvanlar─▒n iyi korunmas─▒ ┼čart─▒ ile dahil 10 veya 12 y─▒l─▒ ge├žmez. Hele yabani tav┼čanlar─▒n─▒ pek az─▒ 3-4 y─▒ldan fazla ya┼čarlar. Pamuk kuyruklar ├╝├ž ya┼č─▒nda ihtiyarlam─▒┼č say─▒l─▒rlar.

B├╝y├╝k beyaz ada tav┼čanlar─▒

Yavrular─▒n─▒ k├╝rkl├╝ ve g├Âr├╝r olarak do─čuran tav┼čanlar─▒n en irilerinin ├žetin iklimli yerlerde bulunmas─▒ hayret verici bir ┼čeydir. A─č─▒rl─▒─č─▒ bazen 4,5 kgÔÇÖ─▒ ge├žen, uzunlu─ču da 60 santimi bulan Kutup Tav┼čan─▒ veya Beyaz Tav┼čan, kuzey buzullar─▒n─▒ ├ževreleyen karla kapl─▒ ve a─ča├žs─▒z yerlerde rahat├ža ya┼čayabilir. Kutup Tav┼čan─▒, yery├╝z├╝n├╝n kuzeyindeki hayat ┼čartlar─▒na uygun yap─▒dad─▒r. K├╝rk├╝ k─▒┼č─▒n kar gibi beyaz bir renk al─▒r ve yaln─▒z orta uzunluktaki kulaklar─▒n─▒n ucunda siyahl─▒klar kal─▒r. Buzlu havalarda onu se├žebilmek i├žin, d├╝┼čmanlar─▒n─▒n pek keskin g├Âzl├╝ olmalar─▒ gerekir. A├ž kurt, tilki ve kar bayku┼ču bile bazen aldan─▒rlar. Bu tav┼čan, k├╝rk├╝n├╝n rengini mevsimine g├Âre de─či┼čtirir. Kar─▒n tundradan ├žekildi─či k─▒sa yaz aylar─▒nda, kahverengimsi veya grimsi renktedir. Bu de─či┼čikli─či t├╝ylerini d├Âkmek ve yenilemek suretiyle ba┼čar─▒r─▒z, yoksa t├╝ylerinin rengini de─či┼čtirmez.

AmerikaÔÇÖn─▒n ada tav┼čanlar─▒

Beyaz Kuyruklu Tav┼čan veya Bozk─▒r Tav┼čan─▒

Beyaz Kuyruklu Tav┼čan Kutup Tav┼čan─▒ndan biraz k├╝├ž├╝k bir hayvand─▒r. O da yavrular─▒n─▒ k├╝rkl├╝ ve g├Âr├╝r olarak d├╝nyaya getiren tav┼čanlardand─▒r. B├╝t├╝n mevsimlerde bembeyaz bir kuyrukla dola┼č─▒r. V├╝cudunun geri kalan k─▒sm─▒ yaz─▒n sar─▒ms─▒, k─▒┼č─▒n ise, iri kulaklar─▒n─▒n siyah u├žlar─▒ d─▒┼č─▒nda, beyazd─▒r.Yurdu Birle┼čik AmerikaÔÇÖn─▒n kaya da─člar─▒n─▒n 3000 metreye kadarki yama├žlar─▒ ve kuzeyde G├╝ney Bat─▒ Kanada b├Âlgesi ile g├╝neyde Birle┼čik AmerikaÔÇÖn─▒n g├╝ney bat─▒s─▒ aras─▒ndad─▒r.
Beyaz kuyruklu tav┼čan, ovalar─▒n en h─▒zl─▒ hayvanlar─▒ndan biridir. Bir tilki veya Amerika ├žakal─▒na kolayca ge├žebilir. Bir z─▒play─▒┼čta 3,5 metre yol almas─▒ normaldir. ─░steyince bu mesafeyi 5 6 metreye de ├ž─▒karabilir. Bu tav┼čan─▒n h─▒z─▒ normal olarak saatte 55 56 kilometredir. H─▒zlan─▒nca s├╝ratini 72 73 kmÔÇÖye kadar ├ž─▒karabilir.
Bu tav┼čanlar da kendilerine yer alt─▒nda in kazmazlar. ├ço─ču zaman topra─č─▒n y├╝z├╝ndeki ├žukurlarda dinlenirler. Kuzeyde k─▒┼č─▒n b├╝y├╝k so─ču─čundan korunmak i├žin kar─▒n i├žinde bir ├žukur kazd─▒klar─▒ olur. Yiyecek bak─▒m─▒ndan titiz de─čillerdir. Ye┼čil bitki olmas─▒ ┼čart─▒yla her ┼čeyle kar─▒n doyururlar.

Ada Tav┼čan─▒n─▒n D├╝┼čmanlar─▒

Beyaz kuyruklu tav┼čanlar atlama ┼čampiyonlar─▒d─▒r. En az─▒ndan 160 165 santim y├╝kselt s─▒├žrayabilirler. Ama keyif i├žin bu derece y├╝kse─če s─▒├žramazlar. Bu s─▒├žramalardaki maksatlar─▒ civardaki araziyi g├Âzden ge├žirip yak─▒nlarda d├╝┼čman olup olmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmektir.
Ada tav┼čan─▒ bir ├žok d├╝┼čmana sahiptir. ├çakal bir zamanlar ba┼čl─▒ca d├╝┼čman─▒yd─▒. Sonradan ├çift├žiler ├çakalla harp ilan edip n├╝fusunu seyreltince, tav┼čanlar fazlas─▒yla kalabal─▒kla┼čt─▒lar.

├ťreme

Tav┼čanlar─▒n do─čumu alt─▒ hafta s├╝rer di┼či tav┼čan yavrular─▒n─▒ bir ├žal─▒n─▒n veya ot k├╝mesinin alt─▒ndaki k├╝rk├╝yle tasarlad─▒─č─▒ bir yery├╝z├╝ girintisine do─čurur.
Yeni do─čan ada tav┼čan─▒ yavrular─▒ 60 180 gram aral─▒─č─▒ndad─▒r. Bir bat─▒nda 1 ila 8 yavru d├╝nyaya gelebilir; ortalamas─▒ d├Ârtt├╝r. Bunlar kahverengimsi ve benekli bir k├╝rekle kapl─▒ ve g├Âzleri a├ž─▒kt─▒r. Do─čumdan 5 dakika sonra annelerinden s├╝t emmeye ba┼člarlar.
Anne yavrular─▒n─▒ yaln─▒z b─▒rakt─▒─č─▒ zaman, ├╝zerlerini yuvan─▒n otu ve k├╝rk├╝yle ├Ârter. Oraya ancak karanl─▒kta ve k├╝├ž├╝kleri emzirmek i├žin d├Âner. Yavrular birka├ž g├╝nl├╝k olunca, ortal─▒─ča ├ž─▒karlar 3-4 hafta sonra ise ba┼člar─▒n─▒n ├žaresine bakabilecek hale gelirler. Di┼či tav┼čan y─▒lda birka├ž kere yavrular.

Ada Tav┼čan─▒ Dans─▒

Beyaz kuyruklu tav┼čan, topluluktan ho┼član─▒r. K─▒┼č ortas─▒ndaki mehtapl─▒ ve daha ├žok ─▒l─▒k gecelerde 10 veya 12 tanesinin toplu halde dans ettiklerini g├Ârenler olmu┼čtur. Yapt─▒klar─▒ hareketlere dans denilmesinin sebebi vard─▒r. Evvela b├╝y├╝k bir daire meydana getirirler, sonra bu daireyi daralt─▒rlar, nihayet hep birden havaya s─▒├žray─▒p d├Ârt bir istikamete da─č─▒l─▒rlar. Aradan birka├ž dakika ge├žmeden yeni bir daire yap─▒l─▒r ve oda yukar─▒daki ┼čekilde da─č─▒ld─▒k├ža da─č─▒l─▒r.

Beyaz Yanl─▒ Tav┼čan

Beyaz yanl─▒ tav┼čan Kuzey Amerika k─▒tas─▒n─▒n belki de en garip Ada Tav┼čan─▒d─▒r.
K├╝rk├╝n├╝n en b├╝y├╝k k─▒sm─▒ kahverengi olan bu tav┼čan─▒n kulaklar─▒ bembeyazd─▒r ve bu kulaklar─▒n─▒n, akraba tav┼čanlardaki gibi siyah u├žlar─▒ da yoktur. ├ťstelik v├╝cudun alt taraflar─▒nda da beyaz─▒ms─▒ bir g├Âlge g├Âze ├žarpar. ─░┼čin garip taraf─▒, tav┼čan, derisindeki baz─▒ kaslar─▒ k─▒saltmak suretiyle bu beyazl─▒─č─▒ yer de─či┼čtirtebilir. Bu arada mesela s─▒rt─▒ndaki kahverengi k├╝rk├╝ bir yana itip onun yerine beyaz k├╝rk├╝ getirebilir ve son h─▒zla ko┼čmas─▒ dahi bu marifeti g├Âstermesine engel de─čildir.ada tavsani
D├╝┼čman yakla┼č─▒rken, beyazl─▒k mutlaka sald─▒r─▒n─▒n bulundu─ču tarafa ├ževrilir. Ada tav┼čan─▒ zikzaklar ├žizerek ko┼čarken beyaz k├╝rk de ona g├Âre yer de─či┼čtirir. Beyaz yan ayr─▒ca, parlak g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒nda ├žok uzaklardan g├Âr├╝lebilen ve belki de ba┼čka tav┼čanlara tehlikenin yakla┼čt─▒─č─▒n─▒ bildiren parlak bir sinyal verir.
Beyaz yanl─▒ tav┼čan─▒n vatan─▒, Birle┼čik AmerikaÔÇÖn─▒n g├╝neydo─ču k─▒s─▒mlar─▒ndan, Meksika i├žlerine uzanm─▒┼č.
Bu tav┼čana akraba olan, alem tav┼čan─▒n─▒n ├žok uzun bacaklar─▒ ve muazzam kulaklar─▒ vard─▒r. Ger├žek tav┼čanlar─▒n da tav┼čanlar─▒n─▒n da i├žinde en uzun kulakl─▒s─▒ odur. Ayn─▒ cinsten olan siyah kuyruklu, gri kuyruklu tav┼čanlar da hep Birle┼čik AmerikaÔÇÖda ya┼čarlar. Bunlar─▒n hepsi, yavrular─▒n─▒ k├╝rkl├╝ ve g├Âr├╝r olarak do─čuran tav┼čanlardand─▒r.

Yorum Yaz