ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô ě Ô D├╝nyan─▒n En K├╝├ž├╝k Memeli Hayvan─▒ : Soreksler - Su ├╝zerinde y├╝r├╝yebilir!!
Memeli

D├╝nyan─▒n En K├╝├ž├╝k Memeli Hayvan─▒ : Soreksler

soreks
4.2/5 - (4 votes)

D├╝nya y├╝z├╝ndeki en k├╝├ž├╝k memeliler soreks ailesine men┬şsuptur. SoreksÔÇÖlerin geneli minik┬ştir. En irileri ancak bir ev faresi ka┬şdard─▒r. K├Âstebeklerle akraba olan bu s─▒├žan─▒ms─▒ hayvanlar─▒n uzun ve sivri bir ba┼č─▒, minik g├Âzleri ve yu┬şmu┼čak bir k├╝rk├╝n i├žinde adeta kay┬şbolmu┼č yuvarlak kulaklar─▒ vard─▒r. SoreksÔÇÖler toprak y├╝zeyinin he┬şmen alt─▒nda ya┼čarlar. En sevdikleri yiyecek b├Âcekler oldu─čundan; ├Âzellikle kurt├žuklar─▒ geli┼čip topraktan ├ž─▒kmadan evvel yiyerek zararl─▒ t├╝r┬şlerin yok edilmesinde ├Ânemli bir rol oynarlar. SoreksÔÇÖler, d├╝┼čen yap┬şraklarla ├ž├╝r├╝yen bitki ├Ârt├╝s├╝n├╝n alt─▒nda da kendilerine g─▒da ararlar. Hi├ž durmadan kar─▒nlar─▒n─▒ doyurduklar─▒ndan, ├╝├ž saatin i├žinde a─č─▒rl─▒k┬şlar─▒ kadar yiyece─či t├╝ketebilirler. Her zaman harekette olan bu yara┬şt─▒klar, b├╝t├╝n mevsimlerde geceli g├╝nd├╝zl├╝ faaldirler.

Soreks y─▒lda iki ├╝├ž kez yavrular. ─░lkbahar ba┼člar─▒nda do─čan yavrular y─▒l─▒n sonunu zor bulurlar, buna kar┬ş┼č─▒l─▒k yaz sonunda d├╝nyaya gelenler kazaya u─čramazlarsa, ertesi y─▒l da ya┼čarlar. ├ťreme h─▒z─▒ yerine g├Âre ba┼čka ba┼čkad─▒r. Bir yerde soreksÔÇÖler b├╝t├╝n di─čer hayvan t├╝rlerinden daha kalabal─▒k olup topra─č─▒n ├╝ze┬şrinde kayna┼č─▒rken bir ka├ž kilometre ├Âtede bir tanesine bile rastlayamaz┬şs─▒n─▒z.

Soreksler kendini nas─▒l savunur?

SoreksÔÇÖlerin bir s├╝r├╝ d├╝┼čman─▒ var┬şd─▒r. Bayku┼člar─▒n, kartalgillerin, y─▒┬şlanlar─▒n, gelinciklerin, kedilerin, til┬şkilerin ve baz─▒ bal─▒klar─▒n soreksÔÇÖi g├Ârmeleriyle ├Âld├╝rmeleri bir olur. Bunun bir sebebi de hayvan─▒n b├Â─č┬şr├╝ndeki bir ├žift bezdir. Koku alma duygusu olan her hayvan, bu bezle┬şrin salg─▒lad─▒─č─▒ k├Ât├╝ misk kokusuna zor dayan─▒r.

O   vakte kadar soreks g├Ârmemi┼č olan bir├žok kimseler, onu ilk g├Âr┬şd├╝kleri zaman ├╝rpermenin ├Ân├╝ne ge├žemezler. Halk aras─▒nda yayg─▒n bir inan─▒┼ča g├Âre, soreksÔÇÖin ─▒s─▒r─▒─č─▒ ze┬şhirlidir. Fakat akl─▒ ba┼č─▒nda olanlar bu gibi b├ót─▒l inan├žlara g├╝l├╝p ge├žer┬şler. Hatta kendilerini soreksÔÇÖlere ─▒s─▒rtt─▒klar─▒ halde bundan hi├ž bir za┬şrar g├Ârmeyen kimseler de vard─▒r. Bir├žok soreksÔÇÖlerin alt ├ženelerinde ger├žek zehirli t├╝kr├╝k bezleri varsa da, bu zehir ancak k├╝├ž├╝k bir s─▒├žan─▒ hafif bir felce u─črat─▒r. Yaln─▒z bir tek istisna vard─▒r. AmerikaÔÇÖn─▒n k─▒sa kuyruklu soreksi ─▒s─▒rd─▒─č─▒ bir s─▒├žan─▒ sahiden ├Âld├╝rebilir.

SoreksÔÇÖleri ba┼čka hayvanlardan ay─▒ran ba┼čl─▒ca ├Âzellik ├Ân di┼čleridir. ├ťst ├ženedekiler ├žengel gibi k─▒vr─▒kt─▒r ve il├óve bir ├žatallar─▒ vard─▒r. Alt ├Ân di┼čler uzun ve ileriye do─čru ├ž─▒k─▒kt─▒r. Bu hayvanlar genelde di┼člerinin rengi ile kuyruklar─▒┬şn─▒n uzunlu─čuna g├Âre s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒r┬şlar. ┬źSu soreksi┬╗ denilen baz─▒ cins┬şler usta birer y├╝z├╝c├╝d├╝rler (Bunla┬şr─▒n aile adlan: SoricidaeÔÇÖdir). ┼×imdi bu ailenin baz─▒ enteresan ├╝yelerini g├Ârelim.

UZUN KUYRUKLU veya KIRMIZI D─░┼×L─░ SOREKS’LER

D├╝nya y├╝z├╝n┬şdeki memelilerin en ├žal─▒┼čkan olanla┬şr─▒ndan biridir. Daima hareket halin┬şde olup ne gece, ne g├╝nd├╝z, ne ya┬şz─▒n, ne de k─▒┼č─▒n yava┼člar. Daima kar┬şn─▒n─▒ doyurur. ─░ki, ├╝├ž saat dahi yi┬şyecekten mahrum kalsa a├žl─▒ktan ├Âl├╝r.

Baz─▒ ├že┼čitleri, sadece birka├ž gram a─č─▒rl─▒─č─▒nda olmalar─▒na ra─čmen, s─▒f─▒┬şr─▒n alt─▒nda 45 – 50 derecelik so─čuk┬şlara tahamm├╝l edebilirler. 2-3 gram a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki uzun kuyruklu c├╝ce so┬şreks (Microsorex), AmerikaÔÇÖn─▒n en k├╝├ž├╝k hayvan─▒d─▒r. Biraz daha k─▒sa kuyruklu olan bir soreks (Sorexmi- nutus) 3.5 – 4 santim uzunlu─čunda olup ─░ngiltereÔÇÖnin en k├╝├ž├╝k soreksi- dir. Bu ├že┼čit, Asya i├žlerine kadar uzanan b├╝t├╝n b├Âlgelerde bulunur.

Uzun kuyruklular da di─čer soreksÔÇÖ ler gibi son derece kavgac─▒d─▒rlar ve kar─▒nlar─▒n─▒ doyurmad─▒klar─▒ vakitler aralar─▒nda d├Âv├╝┼č├╝rler. ├ťzerinde ya┬şra izi olmayan yok gibidir. Soreks yaln─▒z e┼čiyle iyi ge├žinir. Hatt├ó ├žift┬şle┼čme mevsiminde ona muhabbet bi┬şle g├Âsterir. Bazen bir yuvan─▒n i├žinde be┼č alt─▒ soreks g├Âr├╝l├╝rse de, bunlar, hen├╝z da─č─▒lmam─▒┼č olan ayn─▒ ailenin ├╝yeleridir.

AMER─░KA SU SOREKS─░

┬źAmerika su soreksi┬╗ m├╝kemmel bir y├╝z├╝c├╝d├╝r ve Kuzey AmerikaÔÇÖn─▒n en enteresan hayvanlar─▒ndan biridir. ─░lk bak─▒┼čta g├Âz├╝ ve kula─č─▒ olmayan (o kadar miniktir ki g├Âr├╝lmez), min┬şyat├╝r bir misk faresine benzer, fa┬şkat y├╝z├╝ bu ikinci hayvandan daha sivridir.

Bu yarat─▒k di─čer sorekslerle ├Âl├ž├╝┬şl├╝rse b├╝y├╝k├žedir. Ba┼č─▒ ile v├╝cudu┬şnun uzunlu─ču 7-8 santime yakla┼č─▒r. Bir o kadar da kuyru─ču vard─▒r. Bu kuyru─čun yanlar─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒r. Soreks, bunu ileri, geri sallamaktan kuvvet al─▒r ve suyun i├žinde s├╝ratle yol ka┬şzan─▒r. Arka ayaklar─▒ bilhassa uzun ve y├╝zmeye yard─▒mc─▒ olan sert k─▒l┬şlarla ├ževrilidir. Kadifeyi and─▒ran si┬şyah k├╝rk├╝ o kadar s─▒kt─▒r ki, hayva┬şn─▒n v├╝cudunu suyun i├žinde dahi kuru tutar.

Suyun ├╝zerinde y├╝r├╝r!

Su sorek- siÔÇÖnin usta bir y├╝z├╝c├╝ oldu─čunu s├Ây┬şledik. En h─▒zl─▒ tatl─▒ su y├╝z├╝c├╝leri olan susamurlar─▒yla v├╝cuduna g├Âre pek├ól├ó boy ├Âl├ž├╝┼čebilir. S─▒─č g├Âlc├╝k┬şlere dalarak, suyun ├╝zerinde s├╝r├╝k┬şlenir, yahut dipte y├╝r├╝r. ─░ster ina┬şn─▒n, ister inanmay─▒n, bu zay─▒f hay┬şvanc─▒k, bir g├Âlc├╝─č├╝n y├╝zeyinin ├╝ze┬şrinde suya batmadan y├╝r├╝yebilir ve ko┼čabilir de. Sakin bir g├Âlc├╝─č├╝n ├╝zerinde sekti─či s─▒rada, ayaklar─▒ ha┬şva kabarc─▒klar─▒n─▒ zapteder.

Fakat bu suyun ├╝zerinde y├╝r├╝me huyunun bir├žok mahzurlar─▒ vard─▒r. Su soreksi b├Âyle zamanlarda pek se┬şri y├╝z├╝c├╝ler olan alabal─▒k gibi bal─▒klara kolayca yem olur.

Bu hayvan di─čer soreksÔÇÖlerden k─▒┬şyasla daha az kavgac─▒d─▒r, yerine g├Â┬şre arkada┼č canl─▒s─▒ bile olabilir. ├çok kere birka├ž su soreksiÔÇÖnin, bir neh┬şrin yukar─▒s─▒ndaki bir a─ča├ž kovu─čun┬şda bir arada ya┼čad─▒klar─▒ g├Âr├╝lmek┬ştedir. Bu hayvan y─▒lda bir kere al┬şt─▒ yavru yeti┼čtirir.

Su soreksi geceleri di─čer sorekslerden daha faaldir ve su ├Âr├╝mcek┬şleri, tatl─▒ su kabuklular─▒ ve minik bal─▒klarla karn─▒n─▒ doyurur.

Pek minik bir hayvan soreks:

Maskeli soreks yeti┼čkin zaman─▒nda bile pek minik bir yarat─▒kt─▒r.┬ź A─č─▒rl─▒─č─▒ 3 – 4 gram─▒ ge├žmez; bu ise, bir ├žay ka┼č─▒─č─▒ hacmindeki suyun a─č─▒rl─▒─č─▒ kadard─▒r. Hele yeni do─čanlar bir gram─▒n sa┬şdece onda biri kadar ├žekerler. Hay┬şvan─▒n s─▒rt─▒ kahverengi, karn─▒ ise grimsidir. Hayat─▒, yaprak altlar─▒ ve yeralt─▒ t├╝nelleri gibi g├Âlgeli yerlerde ge├žer. Yuvas─▒ ├žok kere 20 santim ├ža┬şp─▒nda ottan bir toptur. Bunun orta┬şs─▒nda 7 – 8 santimlik bir odac─▒k bu┬şlunur. Kap─▒s─▒ yandaki k├╝├ž├╝k bir de┬şliktir.

Soreks yavrular─▒ bal ar─▒s─▒ kadard─▒r:

An┬şne soreks genellikle alt─▒ yavru do┬ş─čurursa da, yavrulanma say─▒s─▒n─▒n onu buldu─ču da g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bun┬şlar do─ču┼čta ├ž─▒plak ve bir bal ar─▒s─▒ kadar k├╝├ž├╝kt├╝rler. Derileri de pem┬şbe ve buru┼č buru┼čtur Anne, ken┬şdi a├žl─▒─č─▒n─▒ gidermek ve bu kalaba┬şl─▒k ailenin gerektirdi─či s├╝t├╝ temin etmek i├žin daima hareket halinde olmak zorundad─▒r. Minikler bir haf┬şta sonra k├╝rklenmeye ba┼člarlar. Bir hafta daha ge├žince k├╝rkleri tamam┬şd─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝ haftan─▒n i├žinde ilk di┼č┬şleri ├ž─▒kar ve g├Âzleri a├ž─▒l─▒r.

Bir ayl─▒k yavrular s├╝tten kesilir┬şler. Art─▒k yeti┼čkin birer soreks ol┬şmu┼č ve ba┼člar─▒n─▒n ├žaresine bakmaya haz─▒r hale gelmi┼člerdir. Yeti┼čkin so┬şreks, anne s├╝t├╝ yerine, ├žekirgeler, salyangozlar, sineklerle g├╝velerin larvalar─▒ ve solucanlarla karn─▒n─▒ do┬şyurur. Oynak zamanlar─▒ olan bu g├╝nlerde soreks, t─▒pk─▒ kedinin s─▒├žan┬şla oynamas─▒ gibi, yakalad─▒─č─▒ bir ├že┬şkirgeyle e─členir.

Soreks kalbi dakikada 1200 kere atar:

Maskeli soreks, belki de b├╝t├╝n me┬şmelilerin en hassas─▒ ve en sinirlisi┬şdir. Heyecanland─▒─č─▒ vakitler, kalbi h─▒zlanarak dakikada 1200 kere at┬şmaya ba┼člar. Bu, insan─▒n dakikada 65 – 90’─▒ bulan kalp at─▒┼člar─▒n─▒n yan─▒n┬şda bir rekordur! Hayvan yakaland─▒k┬ştan birka├ž dakika sonra mutlaka ├Âl├╝r.

Eskimo’lar Sorekslerden Neden Korkar?

Soreks – her ┼če┬şye heyecanlanadursun, d├╝nya y├╝┬şz├╝ndeki bir├žok kimseler de ondan ├žekinmektedirler. Bilhassa Eskimo- lar, rahats─▒z edilen bu hayvan─▒n, in┬şsan─▒n ├╝zerine at─▒laca─č─▒na, etine sap┬şlanaca─č─▒na ve kalbine girerek ├Âl├╝┬şm├╝ne sebep olaca─č─▒na inan─▒rlar. Bir soreks ile kar┼č─▒la┼čan Eskimo, hayvan ge├žinceye kadar ta┼č gibi hareketsiz durur ve kazas─▒z bel├ós─▒z kurtuldu─ču i├žin Tanr─▒s─▒na ┼č├╝kreder.

Yorum Yaz